"TAC EVAL" ?

Onze Luchtmachtbases worden gemiddeld om de 18 maanden geconfronteerd met een "Tac Eval" Het doel van een dergelijke militaire oefening is het testen van de paraatheid van de militaire eenheid op het vlak van alarmprocedures, onderhoud, operaties en defensie van de basis.

Ze laten toe dat piloten en grondpersoneel worden geconfronteerd met de realistische sfeer van een crisissituatie, maar vooral dat de militairen worden getoetst op hun kennis en kwaliteiten. Aangezien elke Luchtmacht eenheid gereld aan een Tac Eval worden onderworpen, kan op die wijze de ondersteuning en verdediging van de basis op een peil worden gebracht en gehouden zodat in oorlostijd de opdrachten met succes kunnen worden volbracht.

Door haar paraatheid aan te tonen kan elke basis aan de geallieerden bovendien bewijzen dat ze een betrouwbare partner is. Het voltallige personeel dient zich daarom optimaal in te zetten en zich zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen, te meer daar de resultaten op NAVO-niveau worden meegedeeld.

SHAPE, (Supreme Headquarters Allied Powers in Europe), wil immers nagaan in welke mate de oorlogsopdrachten van de hem toegewezen eenheden tot een goed einde kunnen worden gebracht.

Het is onderhand wel duidelijk dat de "Tac Eval" verschilt van andere oefeningen. Tijdens de tactische evaluatie wordt op alle vlakken aandacht geschonkenaan de overgang van vredestijd naar een conflict situatie, terwijl andere operaties meestal de klemtoon leggen op één aspect van de oorlogsvoering. Bovendien is de Tac Eval meestal geconcentreerd rond één enkele basis. Van samenwerking met andere wings of naties is weinig of geen sprake.

Argusogen

De ganse operatie vindt plaats onder het waakzaam oog van een 100-tal Officieren van verschillende nationaliteiten. Zij maken deel uit van het AAFCE, (Allied Air Force Central Europe), en beoordelen de ganse oefening.

Dit evaluatieteam beschikt over een heus draaiboek met daarin een gedetailleerde uiteenzetting van "het oorlogsstuk" dat in de eenheid wordt opgevoerd. De groep wordt geleid door een Teamchief, bijgestaan door een project officier. Elk onderdeel van de Tac Eval wordt apart geëvalueerd door een expertteam onder leiding van een area chief.

Er komen drie belangrijke delen aan bod: het uitvoeren van oorlogsopdrachten, de ondersteuning en STO, (Survival To Operate). Dit laatste omvat o.a. de actieve en passieve verdediging, EHBO, NBC, kwaliteit en kwantiteit van de uitrusting en het materiaal, ...

Tijdens de oefening vervult de "national representative" een essentiële rol, aangezien hij de onmisbare link legt tussen het team en de geëvalueerde eenheid. Hij waakt erover dat het evaluatie-teamde de door de Belgische wetgeving en de Staf van de Luchtmacht opgelegde beperkingen inzake gesimuleerde oorlogvoering naleeft.

Tac Eval: een tweelijk

Belangrijk om weten is dat een Tac Eval uit twee fasen bestaat. Het eerste stadium van de oefening is de voorbereiding van de zogenaamde "transition to war". Zonder voorafgaande kennisgeving, de militaire terminologie spreekt over "no notice base", wordt de opdracht gegeven om de basis in een zo kort mogelijke tijdspanne operationeel te maken. De manschappen worden opgeroepen, de vliegtuigen worden startklaar gemaakt en er wordt aandacht besteed aan de actieve en passieve verdediging.

Kortom het militaire vliegveld dient voorbereid te zijn op een nakende oorlog. Na een periode van maximum twaalf uur wordt de graad van paraatheid geëvalueerd door een tiental leden van het evaluatieteam.

Wanneer de eenheid operationeel is, kan een fase twee worden gedacht. Deze is heel wat omvangrijker en gewichtiger. Tijdens een internationale AAFCE-conferentie wordt de datum vastgelegd waarop het tweede gedeelte van de oefening met plaatsgrijpen. De basis krijgt dan de nodige tijd om zich voor te bereiden. Eens fase twee is ingetreden, wordt de eenheid gedurende ongeveer zestig uren geconfronteerd met alle mogelijke oorlogsomstandigheden.

Een blik op Bierset

Tijdens het bezoek aan Bierset kregen we de gelegenheid om enkele fragmenten van fase twee te volgend.

De tweede dag van de Tac Eval, even over 1000Hr. De 3de Wing Tac heeft net een chemische aanval achter de rug. Even is het rustig op de basis, de stilte voor de volgende storm. Om 1012Hr wordt het vliegveld overdonderd door een oorverdovend lawaai. Het blijkt te gaan om een luchtaanval van vier F-16 jagers in de rol van de vijand. Twee jagers scheren over het 8ste Smaldeel van Bierset, terwijl de twee anderen het 42ste Smaldeel voor hun rekening nemen.

Balans: talrijke doden en gewonden, en een gedeelte van de infrastructuur vernield. Een deel van de Wing OPS is verwoest, er moet meteens naar een ander alternatief worden gezocht. Een gebouwtje voorzien van een minimum aan uitrusting moet vanaf nu als vervanging dienst doen. Ook de verkeerstoren wordt ingeruild voor een ondergrond controlestation.

Tevens wordt het humanitaire aspect getoest tijdens de Tac Eval. In de nabijheid van een bunker ligt een zwaargewonde op de grond. De hulppost rukt onmiddellijk uit.

De ambulanciers stellen een eerste diagnose, het blijk om een open beenwonde te gaan.

Het hele gamma van eerste zorgen wordt nouwkeurig uitgevoerd, de gekwetste wordt op een brancard gelegd en vervolgens geëvacueerd. Ondanks de beperkte middelen weet de hulpost de opdracht tot een goed einde te brengen.

Even later heerst er een grote drukte rond een aantal loodsen. Drie Mirages taxiën naar de startbaan. Het zijn verkenningsvliegtuigen en hun opdracht is duidelijk: vijandelijke troepen opsporen. Wanneer de piloten een tijdje later terug van hun zending komen brengen ze een aantal luchtfoto's mee. In de mobiele fotosectie wordt er nu met man en macht gewerkt aan de ontwikkeling.

Inlichtingen hebben vaak slechts gedurende beperkte duur enige waarde. In 30 minuten kan de ingewonnen informatie worden geïnterpreteerd en kan een rapport worden opgesteld dat de vooraf opgedane waarnemingen of gissingen verklaart en bevestigd. De Mirages jagerbommenwerpers kunnen nu uitrukken.

En dan de rating

Tijdens de eerste fase van de evaluatie wordt aandacht besteed aan de reactiesnelheid van de eenheid tenopzichte van bepaalde crisissituaties. In het tweede gedeelte komen drie belangrijke punten in aanmerking voor de beoordeling. Om te beginnen worden de performances, (de prestaties die geleverd worden tijdens de uitvoering van oorlogsopdrachten), gekwoteerd.

Daarnaast wordt de maintenance of het onderhoud van het materiaal geëvalueerd. Tenslotte bekijkt men de wijze waarop de basis wordt verdedigd.

Het toekennen van de resultaten, (rating), gebeurt volgens vooraf bepaalde NATO normen. Elk aspect van de Tac Eval krijgt één van de volgende beoordelingen: Excellent, Satisfactory, of in het minder gunstig geval Marginal of Unsatisfactory.

Zonder in details te treden, kunnen we hier toch stellen dat de 3de Tactische Wing een voortreffelijke schore behaalde tijdens de Tac Eval oefening. Slechts weinig eenheden of naties kunnen een dergelijke uitslag voorleggen. Bierset is met andere woorden in staat om tijdens een oorlogssituatie de opdrachten tot een goed einde te brengen.

Bronvermelding:

R. Janssens

Wings Pro Avia

Juli 1989