Inleiding:

Op vrijdag 13 maart 1987 hebben de minister van Landsverdediging en Luitenant-generaal vlieger Jacques Lefebvrre, stafchef van de Luchtmacht, bij de 15de Vervoer- en Verbindingswing te Melsbroek, de brevettend uitgereikt aan de eerste "Air Commando's" van de Luchtmacht.

Vele burgerlijke en militaire personaliteiten, afgevaardigden van de reserveofficieren en -onderofficieren en familieleden van de nieuwe "Air Commando's" woonden de plechtigheid bij. Voor de eerste keer heeft de Muziekkapel van de Luchtmacht de "Mars van de Air Commando's", die gecomponeerd werd door haar kapelmeester, Luitenant Crepin, gespeeld.

Verdediging van de bases: een specifiek probleem

Bij een modern conflict kunnen de vliegtuigen en de raketten waarmee onze Luchtmacht is uitgerust een eventuele aanvaller zware verliezen toebrengen. Ze vormen dus een uitstekend doelwit voor een potentiële vijand. Door de huidige gevechtsmethodes is de potentiële vijand in staat om de militaire vliegvelden aan te vallen, niet alleen met bombardementen of spervuur, maar vooral door het inzetten en met de middelen te land: geparachuteerde troepen, door de lucht vervoerbare eenheden, commando- en sabotageraids.

In de Tweede Wereldoorlog hadden de Duitsers zulke risico's reeds voorzien, en ze richtten de "Luftwaffetruppen" op, die als taak hadden de terreinen van de vliegvelden te verdedigen tegen vijandelijke aanvallen. Met de ervaring die ze opgedaan hadden tijdens de oorlog vormden de Engelsen ook commando's die gespecialiseerd waren in de verdediging van de Luchtbases: de Royal Air Force Regiments.

In 1945, iets voor de wapenstilstand, werden de eerste twee eenheiden van de Belgische luchtverdediging opgericht, de BAAPS, (1 en 2), zie UDA in een notendop. Beide eenheden verlenen hun diensten in België, Nederland, Duitsland en Denemarken. De eerste Belgische vrijwilligers, die in België hun vorming krijgen door instructeurs van de Royal Air Force Police School, richtten op hun beurt hun eigen school op.

Na de wapenstilstand wordt onze Luchtmacht gereorganiseerd. De First BAAPS wordt ontbonden, de Second BAAPS keert in 1946 naar België terug en wordt de Police et Garde de l'Aviation, (PG Avi), die belast wordt met de veiligheid van de installaties in de bases en de kwartieren. Op 3 juni 1949 wordt de PG Avi omgevormt tot de Troupes de Défense et de Police, (TDP). De recruten van deze TDP krijgen hun vorming in het Opleidingscentrum van Melsbroek.

Op 15 oktober 1950 worden de TDP afgeschaft. De breuk tussen de defensie-eenheden en de luchtvaartpolitie is een feit.

De UDA, (Unités de Défense des Aérodromes), of Vliegveld Verdedigings Eenheden worden opgericht en hun Opleidingscentrum verhuist naar de Kazerne Deschamps te Evere waar het tot in 1955 zal blijven.

De Koude Oorlog bereikt zijn hoogtepunt, en de internationale spanningen nemen toe. De militaire dienstplicht wordt opgetrokken tot 21 maanden, later zelfs tot 24 maanden.

Deze verlengingen laten niet alleen toe om de contingenten uit te breiden, maar ook om hen een betere militaire vorming te geven, broodnodig indien het tot een militair treffen komt met het Oostblok. Er wordt ook geleerd om te werken met een nieuwe vorm van mogelijke oorlogsvoering. De NBC of Nucleaire, Biologische of Chemische oorlog. De troepen worden getraint om te werken onder deze nieuwe vormen van oorlogvoeren. Het maakt er de taken van de militairen niet gemakkelijker op.

Een eerste "Commando" benadering

De opdrachten de luchtbases te verdedigen vereist van de manschappen aan wie dit wordt toevertrouwd, een geheel van fysieke en morele eigenschappen: energie, uithoudingsvermogen, koelbloedigheid, zin voor initiatief en moed. De UDA moeten elitetroepen zijn net zoals de Commando's en de Parachutisten. In een periode van vijandelijkheden zouden zij namelijk aan dit soort aanvallers het hoofd moeten bieden.

Met dit doel voor ogen, moet de geselecteerde milicien een intensieve cyclus van oefeningen doorlopen, verdeeld over de gehele duur van zijn militaire dienst. Hij gaat eerst naar een opleidingscentrum, waar van hem een soldaat wordt gemaakt en zijn fysieke mogelijkheden worden ontwikkeld. De fysieke vorming neemt hier een overwegende plaats in beslag: gymnastiek, lenigheids- en uithoudingsoefeningen.

Zodra hij zich in zijn eenheid bevindt, leert het commando hem achtereenvolgens hoe hij zich in zijn sectie, en daarna in zijn peloton moet gedragen. Vervolgens leert men hem zijn persoonlijke mogelijkheden die hij in het opleidingscentrum heeft verworven, te gebruiken in dienst van zijn eenheid. De fysieke oefeningen worden sterk vermengt met andere activiteiten. Gevechtsgymnastiek, gevechtszwemmen, hindernissen overwinnen, boksen en gevecht van man tot man wisselen dagelijks, met de zopas genoemde militaire oefeningen, af.

Het streefdoel hiervan is van de vliegveld verdediger een volmaakt soldaat te maken. In het opleidingsprogramma komen dan ook de meest uiteenlopende oefeningen voor: infanterietactiek, gemotoriseerde patrouilles met mantservoertuigen, (M8 en Recce jeep), vrachtwagens die tegen 40 Km/Hr rijden snel lossen, oefeningen luchttransport. Door een verblijft in het kamp van de commando's te Marche-les-Dames wordt de kennis van de man-tegen-man gevechtsmethodes en de zelfverdediging vervolmaakt. Tevens krijgt een heuse commando-opleiding te doorstaan, waarbij op het einde van deze periode aan de milicien het "B Brevet Commando" verworven krijgt en een officiële erkenning is van het verblijf bij de Commandotroepen.

Tenslotte worden de oefeningen in de schietstanden en in de luchtbases in de praktijk toegepast, tijdens maneuvers met echte schietoefeningen in de kampen van Beverlo en Elsenborn.

Een periode van waakzaamheid

Toen de Koude Oorlog afgelopen was, werd de militaire dienstplicht teruggebracht tot 12 maanden, en vanaf 1966 werd de taak van de UDA uitsluitend beperkt tot de wacht en de bewaking van de installaties eigen aan de Luchtmacht.

Omwille van de toename van het terrorisme in West-Europa en de sabotage door de CCC en anderen in ons land, heeft de overheid beslist om de eenheden die belast waren met de verdediging van de Luchtinstallaties, te specialiseren. Opdat de Luchtmacht onder alle omstandigheden haar taken zou kunnen vervullen die voorzien zijn in het kader van de NATO, is het belangrijk dat de veiligheid van haar bijzonder complexe installaties verzekerd wordt door haar eigen gevechtseenheden. Die kennen namelijk de specificiteit van de omgeving en lopen niet het gevaar om de infrastructuur, de vliegtuigen en de luchtoperaties in het gedrang te brengen.

Het programma "Air Commando"

In het kader van de revalorisatie van de dienstplicht heeft de Luchtmacht beslist meer Air Commando's te vormen. Onlangs werd het brevet van Air Commando uitgereikt aan 180 miliciens van de 260 kandidaten die gedurende vijf maanden een opleiding genoten in de 15de Vervoer- en verbindingswing van Melsbroek, en aan officieren en onderofficieren instructeurs die dezelfde opleiding hebben gekregen in de verschillende bases van de Luchtmacht.

De geloofwaardigheid van dit nieuwe "gevechtsinstrument" is afhankelijk van zijn mogelijkheid op weerstand te bieden aan alle vormen van agressie.

Er werden belangrijke budgetten besteed aan het verbeteren of aanleggen van hindernissen- en uithoudingspistes en death rides, aan de verbetering van de sportieve infrastructuur, aan de aankoop van een laser-oefensysteem voor kleine wapens, aan de verbetering van de gevechtskledij waardoor de soldaten beter beschermd zijn in bepaalde weersomstandigheden. Tijdens de opleiding ligt het accent vooral op een betere fysieke conditie en op schietoefeningen ten einde het uithoudingsvermogen, het evenwicht, de wil en het zelfvertrouwen van de strijder te ontwikkelen. Er zijn drie brevetten: het brevet Luchtfuselier, het brevet Air Commando en het brevet Hoger Air Commando.

Buiten het "UDA" brevet wordt het brevet van Luchtfuselier uitgereikt aan degenen die slagen voor de schietoefeningen met het geweer, de proeven in verband met interventietechnieken, de kennis van de bewapening en de tests op de hindernissenpistes en het nachtparcours.

De kandidaat voor het brevet van "Air Commando" moet een technische leerperiode en een karaktervorming doormaken. De tests voor dit brevet zijn dus selectiever. Ze bevatten uithoudingsproeven, waaronder de death rides, weerstandsproeven, waaronder een omloop van 8 Km tegen een opgelegde tijd in gevechtskledij en de schietvaardigheid, zoals bijvoorbeeld nacht preciesie schieten.

Men is van plan de beste Air Commando's te belonen door hen de mogelijkheid te bieden om deel te nemen aan raids die georganiseerd worden in Corsica en Kreta. Twee andere projecten worden momenteel bestudeerd, namelijk de mogelijkheid voor de miliciens om hun militaire dienstplicht te vervullen als Opzichter Hondenmeester en de oprichting van een organisme "Air Commando" dat in geval van nood vlug zou kunnen optreden, (het Interventie Smaldeel).

Tijdens de inleidende demonstratie van de kandidaat Air Commando's hebben we hun buitengewone motivatie en hun grote fysieke vorm kunnen bewonderen en kregen we hun volgende antwoord van één van hen, toen we hem naar de aard van zijn vorming vroegen:

Het is vaak hard en moeilijk, maar men moet op de tanden bijten. Het is de bedoeling kost wat kost te slagen. We helpen elkaar. We zorgen ervoor dat wij een hechte en solidaire groep vormen, dat maakt het heel wat gemakkelijker!

Air Commando zijn vereist zin voor actie. Routine en verveling bestaat hier niet, er is ruimte voor een dynamisch leven dat bestaat uit het onverwachte, de zelfoverwinning en de permanente invraagstelling.

Gepubliceerd op 2 april 1987.

Auteur: P. Capron

Vertaling: J. Cayzeele